Advies & Educatie
Leren vanuit de boerenpraktijk
De advies & educatie tak van Woudstra’s Pleats is ontstaan vanuit de praktijk. Jan was vijftien jaar docent in het agrarisch onderwijs en merkte dat leren pas echt gaat leven wanneer je buiten het klaslokaal stapt. Op de boerderij wordt zichtbaar wat keuzes betekenen voor koe, bodem, landschap en bedrijfsvoering.
In de afgelopen tien jaar zijn wij op ons eigen bedrijf voortdurend op zoek geweest naar de balans tussen economie en ecologie. Door stap voor stap te werken aan duurzaamheid groeide dit uit tot een biologische bedrijfsvoering. Die zoektocht delen we niet alleen met studenten en boeren, maar ook als spreker met beleidsmakers en adviseurs in de landbouw.
In ons Pleatslokaal verzorgen we lessen, workshops en ontwerpbijeenkomsten, onder andere over voederhagen en toekomstbestendig biologisch boeren in Friesland. We laten zien welke keuzes werken bij ons in de praktijk — en welke stappen haalbaar zijn richting een duurzamere landbouw.
🌳 Voederhagen & Agroforestry
Johanneke ontwikkelde in 2019 in samenwerking met Stichting Heg en Landschap onze eerste voederhaag. De haag met 11 soorten is een levend hekwerk dat de koeien voorziet van een natuurlijke apotheek en mineralen. Sindsdien zijn er meerdere soorten voederhagen aangeplant en delen wij onze kennis en ervaringen.
🌱 Bodem & Kringloop
Samen met boerencoöperatie Agricycling ervaren we hoe bermgras in slechts zes weken zuurstofrijk kan worden gecomposteerd op het boerenland. Zo sluiten we kringlopen steeds verder.
Daarnaast onderzoeken we in samenwerking met Wetsus wat compostthee kan betekenen voor bodemvruchtbaarheid.
🐄 Dierenwelzijn & Gezondheid
Op onze boerderij zijn we recent op experimentele basis gestart met het opfokken van kalveren bij pleegkoeien, passend binnen onze visie op dierwaardige veehouderij.
De voeding van onze koeien bevat veel ruwvoer en lokale gewassen, dit zorgt voor gezonde dieren en een optimale omega 3:6 verhouding in onze producten.
AGROFORESTRY & VOEDERHAGEN
“Onze haag vervangt het hek én voedt koe, bodem & biodiversiteit.”
Toen ik, Johanneke, in 2014 op de boerderij kwam wonen, waren sommige weides van elkaar gescheiden door stalen vangrails. Functioneel, maar ook hard en onnatuurlijk. Ik heb een liefde voor planten en zag iets anders voor me. Het leek me mooi om verschillende functies in een heg te combineren. Zo ontstond het idee voor een voederhaag: een levend hekwerk van een grote diversiteit aan struiken die de koeien in de wei houdt, voeding biedt en de biodiversiteit versterkt. In 2019 werd dit realiteit en in 2024 werd de heg gevlochten.
Elk jaar planten we nog nieuwe hagen aan, verschillend van samenstelling. De hagen bloeien in het voorjaar, dragen bessen in de zomer en geven vogels en insecten een plek om te schuilen. Ze vervangen niet alleen het hek, ze verrijken de hele weide. De koeien knabbelen er zichtbaar van, omdat de bladeren vol natuurlijke mineralen en nutriënten zitten die bijdragen aan een natuurlijke gezondheid.
Met o.a. VKON en Boerennatuur Fryslân hebben we de afgelopen jaren gezorgd voor tientallen kilometers aan voederhagen bij boeren in Friesland. We delen kennis, ervaring en (via subsidies) kosteloos plantgoed.
Het Kampioenschap Heggenvlechten;
Oktober 2024 op Woudstra’s Pleats
Video: Kampioenschap Voederhaagvlechten 2024 – Woudstra’s Pleats, oktober 2024
Agroforestry Netwerk Fryslân
Agroforestry is landbouw waarin bomen en struiken bewust worden gecombineerd met grasland of akkerbouw.
Ze zorgen voor voedsel (o.a. voor de koeien), schaduw, windkering, diepere wortels, meer biodiversiteit en een sterkere bodem. Zo versterken landbouw en natuur elkaar in één systeem. In Friesland bouwen we stap voor stap aan een netwerk van boeren die hiermee aan de slag zijn of willen gaan.
Samen met coördinator Jenneke Andrea en een kerngroep van boeren geven wij vorm aan het Agroforestry Netwerk Fryslân.
Het Agroforestry Netwerk Fryslân sluit aan bij het landelijke Agroforestry Netwerk Nederland, zodat kennis en ervaringen van andere regio’s ook hier landen. We organiseren bijeenkomsten, veldbezoeken en kleinschalige trainingen waarbij boeren elkaar ontmoeten.
We denken graag mee, laten voorbeelden zien op onze eigen percelen en brengen je in verbinding met anderen in het netwerk.
BODEM & KRINGLOOP
DE BODEM ALS BASIS
De bodem vormt het fundament onder ons bedrijf. Onder het gras bevindt zich namelijk een levend systeem van wortels, schimmels, bacteriën, insecten en regenwormen. Samen zorgen zij voor het afbreken van organisch materiaal, het vrijmaken van voedingsstoffen en het vasthouden van water. Wat boven de grond groeit, wordt in belangrijke mate bepaald door wat eronder gebeurt.
We besteden daarom veel aandacht aan het versterken van het bodemleven. We werken met compost, compostthee en natuurlijke fermenten om het bodemnetwerk te ondersteunen. Door gericht te beluchten zorgen we voor voldoende lucht in de wortelzone en een goede waterinfiltratie. Zo bouwen we stap voor stap aan een veerkrachtige bodem die bijdraagt aan sterk gras en gezonde koeien.
Composteren met Agricycling
Wij zijn aangesloten bij Agricycling Fryslân, een beweging van boeren die samen werken aan het sluiten van kringlopen in onze eigen regio. Groenstromen zoals bermgras en natuurmaaisel krijgen – na zorgvuldige controle en verwerking – een tweede leven als waardevolle bodemverbeteraar. Wat eerst als reststroom werd gezien, wordt zo weer voeding voor de grond. Jan is betrokken in het bestuur van Agricycling Fryslân en zet zich in om deze manier van werken verder te ontwikkelen en te versterken in Friesland.
Voor ons sluit dit naadloos aan bij onze educatieve tak. We laten graag zien hoe bodem, mest, gras en koeien met elkaar verbonden zijn. Agricycling maakt die kringloop zichtbaar en concreet: wat je aan organische stof terugbrengt in de bodem, zie je terug in bodemleven, gewasgroei en uiteindelijk in de gezondheid van de koe. Door dit ook te delen tijdens rondleidingen, workshops en bijeenkomsten in het Pleatslokaal, hopen we anderen te inspireren om ook naar de bodem te kijken als levend fundament van de landbouw.
DIERENWELZIJN & GEZONDHEID
Wat eten onze koeien?
Onze koeien krijgen allemaal een biologisch, natuurlijk en grotendeels lokaal geteeld rantsoen. Zo werken we aan gezonde koeien, voedzame producten en een korte keten.
Het Black Angus vleesvee krijgt biologisch vers gras (in de lente en zomer), gefermenteerd gras (kuilgras) en hooi. Dit zorgt voor een gezonde penswerking en sterke, vitale koeien.
De melkkoeien krijgen naast dit basisrantsoen ook wat meer eiwit in de vorm van lucerne (een eiwitrijke ruwvoersoort) en veldbonen. En als extra energiebron biologische zwarte haver en gerst uit de regio.
Ook krijgen onze koeien lijnzaadkoek; een gezond restproduct van een lokale akkerbouwer die uit het lijnzaad de olie perst. Lijnzaad is rijk aan omega-3-vetzuren. Dat draagt bij aan hun gezondheid én zie je terug in onze producten. Wat je aan de koe voert, komt namelijk terug in de melk, kaas en vlees. Onze producten bevatten daardoor aantoonbaar meer omega-3-vetzuren dan gemiddeld.
Kalf bij de (pleeg)koe
Op onze boerderij zijn we recent gestart met het opfokken van kalveren bij pleegkoeien. Op dit moment doen we dit op experimentele basis, om in de praktijk te leren wat deze manier van opfok vraagt en oplevert. Het kalf drinkt melk bij een koe in plaats van kunstmelk en groeit op in de nabijheid van andere dieren, wat beter aansluit bij het natuurlijke gedrag van koe en kalf.
We stemmen per dier zorgvuldig af hoeveel kalveren een pleegkoe krijgt en volgen de dieren intensief in hun ontwikkeling. Deze manier van werken vraagt observatie en bijsturen, maar biedt veel perspectief voor een rustige opfok, gezonde kalveren en meer ruimte voor natuurlijk gedrag. Zo verkennen we stap voor stap hoe deze vorm van kalverenopfok past binnen onze boerderij en onze visie op dierwaardige veehouderij.
Lactatie op maat
Op Woudstra’s Pleats vinden we het belangrijk dat onze koeien gezond zijn en oud kunnen worden. Daarom kiezen wij er al enkele jaren voor om koeien meer tijd te geven tussen twee kalvingen. Een koe hoeft bij ons niet ieder jaar een kalf te krijgen, maar krijgt de ruimte om langer in een stabiele melkperiode te blijven.
Een kalving is een natuurlijke gebeurtenis, maar vraagt ook veel van het lichaam van een koe. Door meer tijd te laten tussen twee kalvingen, ontstaat meer rust in haar productie en herstel. Op ons bedrijf ligt de tussenkalftijd gemiddeld op de 500 dagen, waar dat vaak rond de 400 dagen ligt. We kijken per dier wat passend is.
Deze manier van werken sluit aan bij het landelijke programma Lactatie op Maat, waarin wordt onderzocht hoe een langere melkperiode kan bijdragen aan gezondheid en levensduur.
